بازنمایی گفتمان تمدنی مسجد در عصر مدرن: تحلیل فضای مجازی پیرامون مسجد جامع شهرک قدس تهران در پرتو نظریه تولید فضا | ||
| مطالعات میان رشتهای تمدنی انقلاب اسلامی | ||
| مقاله 6، دوره 5، شماره 18، تابستان 1405، صفحه 144-167 اصل مقاله (743.54 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.47176/cir.2509.1319 | ||
| نویسندگان | ||
| سید هادی علویان* 1؛ نعمت الله کرم اللهی2 | ||
| 1دانشجوی مقطع دکتری، دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام، قم، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه باقرالعلوم علیه السلام، قم، ایران | ||
| چکیده | ||
| مساجد بافت شهری ایران در دوران مدرنیته، تحولات کارکردی و معنایی پیچیدهای را تجربه کردهاند. مسجد جامع شهرک قدس تهران، از نمونههای این تحول است. پژوهش پیش رو با مطالعه موردی به بررسی گفتمان غالب کاربران فضای مجازی درباره کارکرد آن و تبیین ریشههای اجتماعی بازنمایی حادث میپردازد. برای این منظور از روش کیفی و راهبرد تحلیل گفتمان بهره گرفته شده است. دادههای تحقیق، شامل 120 نظر کاربران از میان 517 نظر ثبتشده در بازه زمانی 8 ساله (1404-1395) در پلتفرم گوگل بود که با نمونهگیری سیستماتیک انتخاب شدند. تحلیل دادهها بر اساس مدل شش مرحلهای براون و کلارک (2006) و با بهرهگیری از چارچوب نظری تلفیقی «تولید فضا»ی لوفور، «سکولار شدن» و «بازنمایی» انجام پذیرفت. تحلیل دادهها منجر به استخراج سه مضمون فراگیر شد: کارکردهای «محوری» (معنوی، انتقادی و فرهنگی)، «وابسته» (مدیریت، مراسم و رفاهی) و «گسسته» (تجملی، نمایشی، مجلس ترحیم، دسترسی مکانی و زیرساخت شهری). یافتهها نشان میدهد بازنمایی کاربران، مسجد را عمدتاً بهعنوان «سالنی مجلل برای مراسم ختم قشر مرفه و مشهور» تصویر میکند. که در تقابلی آشکار با کارکردهای عبادی مسجد قرار دارد. شکاف موجود را میتوان نشاندهنده «تولید فضایی» تفسیر کرد که در آن، کنشهای فضایی مسلط (مراسم ختم تجملاتی) بر فضای بازنمایی رسمی (طراحی چند کارکرده) غلبه یافته و درنهایت به شکلگیری یک فضای بازنمودی خاص (نماد سکولار شدن و شکاف طبقاتی) منجر شده است. نتایج حاکی از آن است که مسجد مذکور به عرصهای برای کشمکش بر سر معنا و تصاحب فضای عمومی توسط منطق سرمایه و نمایش منزلت اجتماعی تبدیل شده است. | ||
| کلیدواژهها | ||
| مسجد شهرک قدس؛ تحلیل مضمون؛ تولید فضا؛ کاربران؛ کارکرد؛ فضای مجازی | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 60 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 21 |
||